Yeni ampütelerde güdük hacim değişimi
Ampütasyondan sonraki ilk aylarda güdükteki şişlik azalır ve güdük şekli değişir. Bu dönemi doğru yönetmek, ilk protezin başarısını doğrudan etkiler.
Güdük neden küçülür?
Ameliyat sonrası güdükte ödem (şişlik) bulunur. Zamanla ödem çözülür, kas dokusu kullanılmadığı için incelir (atrofi) ve yumuşak dokular yeniden şekillenir. Bu süreçte güdük hacmi belirgin şekilde azalır. Değişim özellikle ilk 3–6 ayda hızlıdır; bazı kullanıcılarda ilk yıl boyunca devam edebilir.
Hacim değişimini etkileyen faktörler
- Diyabet ve damar hastalıkları
- Böbrek hastalıkları ve diyaliz (gün içinde belirgin hacim dalgalanması)
- Kilo alma ve verme
- Sıcak hava ve uzun süre ayakta kalma
- Kompresyonun düzenli uygulanıp uygulanmaması
Bu dönemde neler yapılır?
- Güdük şekillendirme: Hekim önerisiyle elastik bandaj veya kompresyon çorabı (shrinker) kullanılır; amaç ödemi azaltmak ve güdüğe konik bir şekil kazandırmaktır.
- Erken mobilizasyon: Fizyoterapi ile kas gücü ve eklem hareket açıklığı korunur; diz bükülü kalma (kontraktür) önlenir.
- Geçici (ara) protez: Hacim değişimi sürerken ayarlanabilir veya kolay yenilenebilir geçici soketlerle yürümeye başlanabilir.
- Protez çorabı ile ayar: Güdük küçüldükçe çorap katları artırılarak soket oturuşu korunur.
- Soket yenileme: Çorap katları belirli bir seviyeyi geçtiğinde yeni soket gerekir.
Protez çorabı nasıl kullanılır?
| Çorap kalınlıkları | 1, 3 ve 5 kat (ply) gibi farklı kalınlıklarda bulunur |
|---|---|
| Ne zaman eklenir? | Soket gevşek hissettirdiğinde, güdük sokete fazla girdiğinde veya pistonlama arttığında |
| Ne zaman çıkarılır? | Soket sıkı hissettirdiğinde, güdük ucunda basınç veya morarma olduğunda |
| Sınır | Çok kat çorap gerekiyorsa soket yenilenmelidir |
Çorap yönetimini teslimde size ayrıntılı olarak gösteriyoruz.
Kesin protez ne zaman yapılır?
Güdük hacmi birkaç hafta boyunca belirgin değişmiyorsa kesin protez planlanabilir. Zamanlamayı hekiminiz, fizyoterapistiniz ve ekibimiz birlikte değerlendirir. Kesin protezden sonra da kilo değişimi ve yaşla birlikte hacim değişebileceği için düzenli kontroller önemlidir.
Sık sorulan sorular
Ameliyattan ne kadar sonra protez kullanabilirim?
Yaranın iyileşmesine ve güdük durumuna bağlıdır. Hekiminizin onayıyla, çoğu zaman yara iyileştikten sonra geçici protezle başlanır.
Shrinker'ı gece de kullanmalı mıyım?
Kullanım süresi hekim tarafından belirlenir. Genellikle protez takılmadığı zamanlarda kullanılması önerilir.