Diz altı protezde aktif vakum sistemleri
Aktif (yükseltilmiş) vakum, liner ile soket arasındaki havayı bir pompa ile sürekli boşaltarak protezi güdüğe çok daha sıkı ve dengeli bağlayan ileri seviye bir askı sistemidir.
Aktif vakum nedir?
Klasik askı sistemlerinde güdük ile soket arasında küçük de olsa bir boşluk ve hareket bulunur. Aktif vakum sistemlerinde bu boşluktaki hava mekanik ya da elektronik bir pompa ile sürekli dışarı atılır ve liner ile soket arasında atmosfer basıncının altında (negatif) bir basınç oluşturulur. Soketin üst kenarı bir sızdırmazlık kılıfı (sleeve) ya da contalı liner ile kapatılarak vakumun korunması sağlanır.
Pasif vakumdan farkı, vakumun yalnızca protez giyildiğinde değil, gün boyunca her adımda yeniden oluşturulmasıdır. Bu sayede gün içinde güdük hacmi azaldığında bile tutunma korunur.
Nasıl çalışır?
- Kullanıcı contalı liner'ı giyer ve güdüğü sokete yerleştirir.
- Soketin üst kenarı kılıf veya liner contası ile hava almayacak şekilde kapatılır.
- Pompa (ayağa, sokete ya da bağlantı adaptörüne entegre) her adımda liner ile soket arasındaki havayı boşaltır.
- Tek yönlü valfler havanın geri girmesini engeller; böylece sabit bir negatif basınç oluşur.
Endikasyonlar: kimlere uygulanır?
- Gün içinde belirgin güdük hacim dalgalanması yaşayan diz altı kullanıcıları
- Klasik askı sistemlerinde pistonlama (protezin aşağı yukarı oynaması) ve sürtünme yarası yaşayanlar
- Protezi gün boyu uzun süre kullanan, orta-yüksek aktivite düzeyindeki kullanıcılar (genellikle K2–K4)
- Protez kontrolünü ve "bacağın parçası gibi" hissetme duygusunu artırmak isteyen kullanıcılar
- Hekim ve ekibin uygun gördüğü diyabetik ve vasküler ampüteler (cilt ve dolaşım durumu dikkatle değerlendirilerek)
Uygun olmayabilecek durumlar
- Güdükte açık yara, aktif enfeksiyon veya iyileşmemiş ameliyat izi
- Liner ve kılıfı giyip çıkarmaya yetecek el becerisinin olmaması (yakın desteği yoksa)
- Çok belirgin skar dokusu veya şekil bozukluğu nedeniyle sızdırmazlığın sağlanamaması
- Sistemin bakımını ve günlük kontrolünü yapamayacak durumdaki kullanıcılar
Uygunluk her zaman hekim önerisi ve ekip değerlendirmesiyle belirlenir.
Olası faydaları
- Pistonlamanın azalmasıyla daha az sürtünme ve yara riski
- Gün içi hacim değişimlerinin daha iyi yönetilmesi
- Daha iyi propriosepsiyon (protezin konumunu hissetme) ve kontrol
- Daha dengeli, simetrik yürüyüş
- Soket içindeki nemin dışarı atılmasına katkı
Pompa türleri
| Ayağa entegre mekanik vakum | Pompa protez ayağına yerleşiktir; adım attıkça çalışır, pil gerektirmez (ör. Proteor EVAQ8 serisi, Össur Unity). |
|---|---|
| Sokete entegre mekanik pompa | Pompa soketin altındaki adaptörde yer alır; adım hareketiyle çalışır (ör. Ottobock Harmony P4). |
| Elektronik pompa | Basıncı sensörle izler ve hedef vakum seviyesini elektronik olarak korur; şarj gerektirir (ör. Ottobock Harmony E2). |
Ürün örnekleri bilgilendirme amaçlıdır; seçim kişisel değerlendirmeye göre yapılır.
Uygulama süreci
- Güdük ve cilt değerlendirmesi
- Liner, kılıf ve pompa tipinin seçimi
- Test soketiyle sızdırmazlık ve oturma kontrolü
- Karbon kesin soket üretimi, hizalama
- Kademeli kullanım planı ve eğitim — ayrıntılar için uyum süreci sayfamıza bakın
Çalıştığımız aktif vakum sistemleri
Aktif vakum sistemlerinde çalıştığımız markalar
Marka ve model sayfaları
Sık sorulan sorular
Aktif vakum ile pasif vakum arasındaki fark nedir?
Pasif vakumda pompa yoktur; hava yalnızca giyerken ve yük verirken valften çıkar. Aktif vakumda pompa her adımda havayı boşaltarak vakumu sürekli yeniler.
Aktif vakum sistemi pil gerektirir mi?
Mekanik sistemler (ayağa veya sokete entegre) pil gerektirmez. Elektronik pompalar ise şarj edilir.
Aktif vakum ciltte sorun yapar mı?
Doğru soket uyumu ve kademeli alışmayla genellikle iyi tolere edilir. Kızarıklık, kabarma veya yara fark ederseniz kullanıma ara verip bizimle iletişime geçmelisiniz.
Kılıf (sleeve) zorunlu mu?
Bazı sistemler dış kılıfla, bazıları ise contalı liner ile kılıfsız çalışır. Hangisinin uygun olduğunu güdük yapınıza göre belirliyoruz.