AFO (ayak bileği-ayak ortezi)
AFO, ayak bileği ve ayağı birlikte kontrol eden, genellikle bacağın arkasından ayak tabanına uzanan ortezdir.
AFO nedir?
AFO (Ankle-Foot Orthosis / ayak bileği-ayak ortezi), çoğunlukla bacağın arka tarafından ayak tabanına uzanan, ayak bileği ve ayağı kontrol eden ortezdir. Ayakkabı içinde giyilir ve kişiye özel olarak termoplastik, karbon fiber veya metal-deri kombinasyonuyla üretilir. AFO'nun amacı; yürürken ayak ucunun yere takılmasını önlemek, ayağı doğru pozisyonda tutmak, basma sırasında ayak bileğini sabitlemek ve yürüyüşü daha güvenli hale getirmektir.
Endikasyonlar: hangi hastalarda uygulanır?
- Düşük ayak: Peroneal sinir felci, bel fıtığına bağlı sinir hasarı, nöropatiler
- İnme (felç) sonrası: Ayak bileği kontrolü kaybı, içe dönme (varus) ve spastisite
- Serebral palsi: Parmak ucunda yürüme, ayak bileği kontraktürü ve tonus sorunları
- Multipl skleroz (MS): Yorgunlukla artan ayak bileği zayıflığı
- Spina bifida ve omurilik yaralanmaları
- Kas hastalıkları: Charcot-Marie-Tooth, musküler distrofiler
- Ayak bileği instabilitesi ve ameliyat sonrası koruma
- Posterior tibial tendon yetmezliği ve ileri düztabanlık
AFO türleri
| Sabit (solid) AFO | Ayak bileği hareketini tamamen sınırlar; en fazla kontrol. Ciddi spastisite, instabilite ve deformitelerde |
|---|---|
| Eklemli (hinged) AFO | Ayak bileğinde kontrollü hareket izni verir; merdiven, oturup kalkma ve daha doğal yürüyüş. Hareket açıklığı stoperlerle ayarlanır |
| Posterior yaprak yaylı AFO | İnce ve esnek arka yapı; düşük ayakta adım sırasında ayak ucunun düşmesini engeller |
| Karbon fiber AFO | Hafif, ince ve enerji geri dönüşlü; aktif kullanıcılarda |
| Zemin reaksiyonlu AFO | Bkz. GRAFO |
| Yaylı sistem eklemli AFO | Fior & Gentz NEURO SWING gibi ayarlanabilir yaylı eklemlerle; hem destek hem kontrol |
Değerler üretici yayınlarından alınmıştır; model, beden ve konfigürasyona göre değişebilir. Güncel değerler için bizimle iletişime geçin.
Uygun olmayabilecek durumlar
- Ortez uygulanacak bölgede açık yara veya ciddi cilt problemi
- Ortezin oturmasını engelleyen belirgin ödem
- Duyu kaybı olan ve günlük cilt kontrolünü yapamayacak kullanıcılar (yakın desteği yoksa)
- Ayak bileğinde düzeltilemeyen ileri deformite (özel tasarım gerekebilir)
Üretim süreci
- Muayene: kas gücü, tonus, eklem hareket açıklığı ve yürüyüş değerlendirmesi
- Ayak ve bacağın doğru pozisyonda alçı kalıbı veya taraması
- Kalıbın düzenlenmesi ve 7 eksenli robotla işlenmesi
- Termoplastik veya karbon ortezin üretimi
- Ayakkabıyla prova, kenar ve baskı noktalarının düzenlenmesi
- Teslim, kullanım eğitimi ve kontroller
Kullanım ve bakım
- AFO'yu ince, dikişsiz bir çorapla ve bağcıklı, sağlam topuklu bir ayakkabıyla kullanın.
- Ayakkabı numaranızı ortezle birlikte seçin; genellikle yarım-bir numara büyük gerekir.
- İlk günlerde kısa sürelerle kullanıp süreyi kademeli artırın.
- Her çıkarışta cildinizi kontrol edin; 20–30 dakikada geçmeyen kızarıklıkta bize ulaşın.
- Ortezi sıcak ortamlarda bırakmayın; termoplastik şekil değiştirebilir.
Bu bölümdeki konular
Sık sorulan sorular
AFO ile hangi ayakkabıyı giymeliyim?
Bağcıklı veya cırtlı, ağzı geniş, sağlam topuklu ve ortezin sığacağı derinlikte ayakkabılar önerilir. Topuk yüksekliği değişirse ortezin hizalaması etkilenir.
AFO'yu gece de kullanmalı mıyım?
Gece kullanımı için genellikle pozisyonlama amaçlı gece ortezleri kullanılır. Hekiminizin önerisine göre karar verilir.
Çocuğum büyüdükçe AFO değişmeli mi?
Evet. Çocuklarda boy ve ayak büyüdükçe ortez küçülür; düzenli kontrollerle yenileme zamanını belirliyoruz.